Verantwoordelijke verkoop alcohol

Alcoholhoudende dranken zijn onderdeel van het brede assortiment van supermarkten. Bij de verkoop van alcohol gelden speciale regels, die ervoor zorgen dat supermarkten aangesloten bij het CBL een betrouwbaar en verantwoord verkoopkanaal zijn.

Supermarkten willen geen alcohol verkopen aan jongeren onder de achttien jaar. Het naleven van deze leeftijdsgrens is dan ook een speerpunt in het beleid van supermarkten. Het jaarlijkse nalevingsonderzoek van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) laat zien dat de inspanningen van supermarkten hun vruchten afwerpen. Ketensupermarkten zijn een van de weinige groepen waarbij het nalevingspercentage van zowel fysieke als online verkoop stijgt.

Het totale nalevingscijfer bij alle verkoopkanalen is 32.7%, een daling ten opzichte van de 39.4% in 2022. Bij de ketensupermarkten is dit cijfer echter wel gestegen, van 63,4% tot 68,4%. Ook de online verkoop laat een verbetering zien. Ketensupermarkten en ketenslijterijen hebben daarbinnen dit keer een nalevingspercentage van 46.3% ten opzichte van 25% in 2022.

Gelukkig blijkt dat slechts 5 procent van de drinkende jongeren zelf alcohol koopt. Het overgrote deel van de jongeren krijgt alcohol van ouders en of vrienden. Daarom moeten we als samenleving het gesprek aangaan: hoe maken we het minder normaal dat minderjarigen alcohol krijgen?

Als onderdeel van Nationaal Preventieakkoord streven supermarkten na dat in 2040 0% van de jongeren onder de achttien jaar drinkt, het aantal volwassenen dat overmatig drinkt is teruggedrongen naar maximaal 5% en maximaal 5% van de volwassenen zwaar drinkt. Voor die doelstelling liggen we goed op koers, aldus de leefstijlmonitor. De voortgang van het Nationaal Preventieakkoord laat positieve resultaten zien.

De ambitieuze doelstelling is om al in 2030 het nalevingspercentage op 100% te hebben. Ondanks dat er nog stappen gezet moeten worden lopen we als supermarkten, samen met de slijters, ver voor op de andere verkoopkanalen als het gaat om naleving.

De leden van het CBL hebben gezamenlijke afspraken gemaakt om het bereik van jongeren door alcoholmarketing in de supermarkt te beperken. Zo…

• bouwen zij geen sportstadions met verpakkingen van alcoholhoudende dranken;
• eveneens bouwen ze geen ereboog bij de entree van een supermarkt;
• gebruiken zij geen rollende actiedisplays met verlichte elementen;
• zijn ook interactieve rollende displays verleden tijd voor alcoholmarketing in de supermarkt;
• plaatsen zij maximaal 1 of 2 alcoholhoudende dranken op stoepborden buiten de winkel.

Deze afspraken dragen bij aan de verantwoorde verkoop van alcohol en het bereiken van de ambities en doelstellingen zoals opgesteld in het Nationaal Preventieakkoord.

Naast het beperken van alcoholmarketing proberen supermarkten om volwassen consumenten vaker te verleiden tot alcoholvrije of alcoholarme opties. Zo hebben supermarkten afgesproken om bij aanbiedingen, mits beschikbaar, ook het alcoholvrije of -arme alternatief mee te nemen. Daarnaast hebben zij de afgelopen jaren het aanbod alcoholvrije producten vergroot en zijn is bijvoorbeeld wijn in steeds meer kleine formaten beschikbaar.

Naast de inzet om de ambities en doelstellingen uit het NPA te behalen, houden supermarkten zich uiteraard ook aan de wet. In de Alcoholwet zijn de regels voor alcoholverkoop vastgelegd. Deze regels gaan zowel over de verkoop in fysieke supermarkten als online.

Om eenduidige implementatie van deze wettelijke eisen te garanderen committeren alle leden van het CBL zich aan de volgende standaarden voor de verantwoorde verkoop van alcohol.

• De CBL Code voor ‘Verantwoorde alcoholverkoop in de supermarkt’ omschrijft welke maatregelen supermarkten in Nederland nemen om aan de eisen van de Alcoholwet te voldoen. Daarnaast zijn ook de gezamenlijke afspraken op het beperken van het bereik van alcoholmarketing richting jongeren opgenomen. De CBL Code is de basis voor het alcoholbeleid van alle leden van het CBL.
  
• De supermarkten die ook online alcoholhoudende dranken verkopen, houden zich aan de afspraken omschreven in de Checklist NIX18 online. Onderdeel hiervan is een voorbeeld voor de noodzakelijke ‘geborgde werkwijze’, die in samenspraak met de NVWA is opgesteld.
  
• Het CBL is aangesloten bij de Reclamecode voor Alcoholhoudende Dranken (RvA) en de Reclamecode voor Alcoholvrije- en alcoholarme Varianten van Alcoholhoudende dranken (RvAVA). Voor alcoholreclame in of door supermarkten geldt daarom dat alle artikelen uit de RvA hierop van toepassing zijn. 

• Beleid verantwoorde alcoholverkoop (maart 2024)
• CBL Code ‘Verantwoorde alcoholverkoop in de supermarkt’ (december 2024)
• Voorbeelddocument ‘Geborgde werkwijze’ (december 2024)
• Checklist NIX18 online (december 2024)
• NIX18 in de supermarkt

Om er zeker van te zin dat jongeren onder de achttien jaar geen alcohol kunnen kopen in hun winkels zijn supermarkten aangesloten bij de NIX18 campagne van de overheid. In alle winkels zijn NIX18-materialen aanwezig, zoals posters of stickers op productschappen. NIX-materialen zijn hier gratis beschikbaar. 

In de supermarkt gelden een aantal huisregels rondom de verkoop van alcohol. Zo vragen medewerkers klanten onder de 25 jaar om legitimatie, waarbij het principe samen kopen, samen legitimeren geldt. Dat betekent dat iedereen die bijvoorbeeld met een groepje vrienden bij de kassa staat zich moet kunnen legitimeren en ouder dan achttien jaar moet zijn om alcohol te kopen. 

Het korte antwoord is ja, dat mag. Bij twijfel over de leeftijd van de volwassenen (tot en met 25 jaar) moet de kassamedewerker deze wel altijd om een ID vragen. Wanneer de kassamedewerker vermoedt dat een volwassene de aankoopt doet om alcohol aan een minderjarige te geven, is het bij wet verboden de alcohol te verkopen.