Duurzame land- en tuinbouw

De Nederlandse boer is belangrijk voor een lokaal, gezond en vers supermarktaanbod. De supermarktenbranche is trots op de Nederlandse land- en tuinbouwsector en werkt samen aan het verduurzamen van de sector.

Daarvoor stellen zij klimaatdoelstellingen, voeren zij keurmerken op hun producten en wordt er ingezet op innovatie onder boeren, tuinders en ketenpartners. Daarbij is oog voor natuur, milieu, dierenwelzijn en een lange termijn gezond verdienvermogen voor de primaire producent.

Nederlandse supermarkten hebben de ambitie om samen met boeren, tuinders en andere ketenpartijen toe te werken naar hogere duurzaamheidsstandaarden voor versproducten van Nederlandse bodem. De standaard moet voldoen aan een topkeurmerk en aandacht hebben voor het verdienmodel van Nederlandse boeren en tuinders.

Niet alleen grondstoffen, ook veel versproducten in de supermarkt dragen een keurmerk. In totaal draagt 25 procent van de producten in de supermarkt een duurzaamheidskeurmerk. De Monitor Keurmerken Retail rapporteert hier jaarlijks over.

Supermarkten zijn bezig met het vergroten van hun biologische assortiment en het stimuleren van de verkoop ervan. Daarbij hebben diverse supermarkten doelstellingen gesteld biologische producten aantrekkelijker te maken voor de Nederlandse consument. 

Zo zetten een aantal leden productcategorieën volledig om naar biologische varianten, waarbij de prijzen gelijk zijn gebleven. De supermarkt- en foodservicebranche zorgt zo niet alleen voor een breder biologisch aanbod in de schappen, maar ook voor een grotere biologische markt voor boeren en tuinders.

Zowel consument als supermarkt heeft meer aandacht voor duurzame dierlijke producten. Daarom werken onze leden samen aan het verduurzamen van dierlijke ketens. Daarbij zetten ze in op dierenwelzijn en op het verlagen van de milieu-impact van de dierlijke producten. 

Binnen het Marktprogramma Verduurzaming Dierlijke Producten werken retailers samen met ketenpartijen, de Dierenbescherming en het Ministerie van LVVN aan het verduurzamen van ketens via het marktprogramma Alliantie Verduurzaming Voedsel. 

Veel dierlijke producten in de supermarkt zijn gecertificeerd. Keurmerken kijken naar verschillende uitgangspunten zoals impact op dier, milieu en klimaat en het verdienvermogen van de boer.

• Dierenwelzijn: Diverse productgroepen dragen standaard het Beter Leven-keurmerk (BLK). Zo heeft al het verse varkens- en kippenvlees in de schappen 1 ster BLK, een resultaat van het ‘Varken van Morgen’-initiatief en het ‘Kip van Morgen’-initiatief waarbij CBL een initiërende rol heeft gespeeld. Daarnaast streven alle supermarkten ernaar om uitsluitend vers pluimveevlees met minimaal 1 ster BLK aan te bieden. Verder bieden supermarkten diverse andere concepten met 2 of 3 sterren Beter Leven aan. 
• Duurzame verse land- en tuinbouwproducten: zoals Biologisch, PlanetProof, Weidegang en Beter voor Natuur & Boer. 
• Duurzame vis: MSC* (wild gevangen vis) en ASC* (kweekvis). Alle verse vis en diepvriesvis is voorzien van en van deze twee keurmerken.

CBL is ondertekenaar van het Convenant Dierwaardige Veehouderij.  Het convenant is in juni 2025 ondertekent door verschillende partijen: het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedsel en Natuur, agrarische organisaties, keten- en marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Het doel is om de Nederlandse veehouderij in de periode richting 2040 te transformeren naar een dierwaardige sector: met meer respect voor dierenwelzijn, rust, ruimte en gezond gedrag. Verder benadrukt het convenant dat niet alleen boeren verantwoordelijk zijn, maar dat de gehele keten, inclusief markt, overheid en maatschappij moet samenwerken om deze doelen te behalen. 

Om de milieu-impact te verlagen en een gezond voedingspatroon aan te moedigen, zetten supermarkten concrete stappen om de eiwittransitie te stimuleren. Daarbij ligt de focus op de transitie naar een meer plantaardig eetpatroon, waarbij men vaker kiest voor plantaardige eiwitten in plaats van dierlijke.

• Een ambitieuze doelstelling van 60/40. Een aantal supermarkten heeft hun doelstelling aangescherpt naar een verhouding van 60% plantaardig en 40% dierlijke eiwitten binnen de verkochte producten. Daarmee gaan zij verder dan de doelstelling van de overheid van 50/50. 
  Om de voortgang te meten gebruiken supermarkten jaarlijks de Eiweet-methodiek, ontwikkeld samen met onder andere de Green Protein Alliance en Proveg. Momenteel is deze verhouding 40% plantaardig en 60% dierlijk.
• Plantaardige producten toegankelijker maken voor de consument. Bijvoorbeeld door het plantaardige aanbod te vergroten, of juist de prijzen van plantaardige producten te verlagen tot een gelijke of lagere prijs dan dierlijke varianten. Dit maakt de keuze voor plantaardig aantrekkelijker dan ooit. 
• De introductie van hybride producten. Dit zijn producten die deels uit dierlijke eiwitten en deels uit plantaardige eiwitten bestaan, denk bijvoorbeeld aan hybride gehakt. Hierdoor kunnen consumenten de stap naar minder vlees gemakkelijker maken. 

Om deze transitie te kunnen doorvoeren is actie van alle betrokken partijen, zowel bedrijven, maatschappelijke organisaties en de overheid, nodig. Niet alleen om het aanbod te vergroten en toegankelijker te maken, maar ook om meer kennis en bewustzijn over een plantaardiger dieet te creëren bij de consument. 

De eiwittransitie vergt maatschappelijke bewustwording en is daarmee een proces van de lange adem. De supermarkten zijn goed op weg om het plantaardig aanbod te vergroten en plantaardig eten op verschillende manieren aantrekkelijk te maken voor consumenten. Bekijk hier het Zichtboek Eiwittransitie, waarin goede voorbeelden staan van hoe supermarkten werken aan het vergemakkelijken van plantaardig eten.