Supermarktprijzen

Het CBL houdt zich aan het mededingingsrecht en heeft geen invloed op het prijsbeleid van supermarkten. Wel kunnen we een beeld geven van factoren die de prijzen op de markt beïnvloeden.

‘Zijn producten in Duitsland goedkoper dan in Nederland?’

Het leven is de afgelopen jaren in algemene zin duurder geworden. Ook de boodschappenprijzen zijn gestegen. Veel mensen hebben het idee dat supermarkten in buurlanden als België en Duitsland goedkoper zijn.

Daarom liet het CBL een onderzoek uitvoeren door EFMI Business School, dat de prijsverschillen tussen de landen onderzocht. Wat blijkt: voedingsmiddelen en niet-alcoholische dranken zijn in Nederland enkele procenten goedkoper dan in België en Duitsland. De prijzen voor deze middelen liggen in Nederland onder het Europees gemiddelde en ook de prijsstijging van voedingsmiddelen lag de afgelopen jaren onder het Europees gemiddelde.

Er zijn wel prijsverschillen in productcategorieën. Vooral A-merken zijn in Nederland vaak duurder dan in de buurlanden, terwijl sommige productcategorieën – zoals zuivel, brood en aardappel, groente en fruit – juist goedkoper zijn. Producten als huishoudelijke artikelen, drogisterij en baby- en kinderproducten zijn in het buitenland soms voordeliger, maar de verschillen lopen sterk uiteen.

Voor sommige producten is het voordeliger om boodschappen over de grens te doen, andersom kan het voor Belgische en Duitse consumenten juist lonen om bepaalde producten in Nederland te kopen.

Er zijn diverse oorzaken die de prijsverschillen met het buitenland verklaren. Dat kan gaan om culturele aspecten, politieke keuzes of strategische keuzes van externe partijen.

• Nationale koppen op Europese wetgeving kan prijsopdrijvende effecten veroorzaken. Extra nationale regels op bijvoorbeeld milieu- of duurzaamheidsregels kunnen voor alle schakels in de keten voor prijsverhoging zorgen.
• Hogere btw op levensmiddelen en verzorgingsproducten
  Ook politieke keuzes spelen een belangrijke rol. In Nederland ligt het btw-tarief op boodschappen hoger dan in België en Duitsland. Dit zorgt voor een prijsverhogend effect van 2,4 procent ten opzichte van België en 1,8 procent ten opzichte van Duitsland. Ook de accijnzen op frisdrank en alcohol zijn in Nederland hoger.
• Territoriale leveringsbeperkingen (tlb’s)
  Daarnaast zijn supermarkten vaak beperkt in hun mogelijkheden om goedkoper in te kopen in andere Europese landen. Fabrikanten leggen soms tlb’s op, waardoor het moeilijker is om bepaalde A-merken voordelig te importeren. Dit is een schending van het vrije marktverkeer van goederen op de Europese interne markt. Het CBL pleit daarom voor een Europees verbod op deze inkoopmuren.
• Politiek besluit
  Ook politieke besluiten hebben invloed op de stijgende kosten voor supermarkten. De geplande verhoging van het minimumjeugdloon in 2027 betekent dat de loonkosten opnieuw flink toenemen, bovenop eerdere stijgingen van het minimumloon. Door de kleine marges kunnen supermarkten deze extra kosten niet volledig opvangen. Dit is een belangrijke realiteit in het debat over stijgende voedselprijzen.

Supermarkten zetten zich volop in om de boodschappen prijzen laag te houden. Echter zijn de mogelijkheden binnen hun macht bereikt. Daarom doet het CBL een oproep aan de politiek om aandacht te besteden aan het betaalbaar houden van boodschappen, het verminderen van fiscale verschillen met het buitenland en een Europees verbod op tlb’s.